Thầy ơi, thầy có thấy tin tức gần đây không? Trung Quốc đã thi hành án tử hình đối với bốn người Canada buôn ma túy. Chính phủ Canada đã phản đối mạnh mẽ, nhưng nhiều cư dân mạng nước ngoài lại ủng hộ hành động của Trung Quốc, thậm chí một số người Canada cũng bày tỏ sự thông cảm.

Ừ, thầy có thấy. Điều này thực ra phản ánh sự khác biệt văn hóa đằng sau hệ thống pháp luật. Các nước phương Tây thường phản đối án tử hình, trong khi Trung Quốc coi tội phạm ma túy là mối đe dọa nghiêm trọng đến trật tự xã hội, vì vậy việc trừng phạt nghiêm minh là điều không có gì bất ngờ.

Đúng vậy. Em còn thấy một bình luận nói rằng tiêu đề trên báo Canada nên là 'Bốn kẻ buôn ma túy' thay vì 'Bốn người Canada'. Câu đó thực sự đã nói trúng vấn đề.

Điều này cho thấy công chúng ngày càng phân biệt rõ giữa 'danh tính' và 'hành vi'. Pháp luật không thể bị ảnh hưởng bởi quốc tịch của tội phạm. Nếu không, pháp quyền còn ý nghĩa gì? 'Nhập gia tùy tục' ở khía cạnh pháp luật cũng có nghĩa là 'tôn trọng luật pháp nước sở tại'.

Nhưng thưa thầy, tại sao Canada vẫn phản ứng mạnh mẽ như vậy? Là vì lý do nhân đạo hay là do tính toán chính trị?

Cả hai. Canada đã bãi bỏ án tử hình từ lâu, nên về mặt giá trị, họ khó có thể chấp nhận. Còn về chính trị, nếu không phản đối, chính phủ có thể bị chỉ trích là 'không làm gì cả'. Tuy nhiên, những lời phản đối này cũng có thể bị xem là can thiệp vào nội bộ nước khác.

Em cũng thấy một bình luận của một người Mỹ nói rằng Canada từng phủ nhận việc những kẻ buôn ma túy hoạt động ở Mỹ, nhưng giờ đây bằng chứng đã rõ ràng — đúng là bị 'vả mặt' rồi. Những bình luận như vậy khiến em nghĩ rằng đôi khi dư luận còn nhạy bén hơn cả quan điểm chính thức.

Công chúng quả thật rất tinh ý. Có câu nói của người Trung Quốc: 'Pháp bất a quý', tức là pháp luật không thiên vị người quyền thế. Bất kể là ai, chỉ cần phạm tội thì đều phải chịu hình phạt tương ứng. Trong thời đại toàn cầu hóa hiện nay, các quốc gia càng cần tôn trọng chủ quyền tư pháp của nhau.

Thưa thầy, sự việc này làm em nhớ đến câu nói 'Pháp luật là tấm gương phản chiếu văn hóa' mà thầy thường nhắc. Cách mỗi quốc gia nhìn nhận hình phạt cũng phản ánh cách họ hiểu về sinh mạng, quyền lợi và trật tự xã hội.

Nói rất đúng. Nếu sự việc này có thể thúc đẩy đối thoại văn hóa giữa các quốc gia, thì sẽ có tính xây dựng hơn là chỉ trích đơn thuần. Thế giới rộng lớn, nhưng pháp luật và đạo đức vẫn nên có những điểm chung cơ bản.