Sư phụ, thầy có thấy không? Cựu đại sứ Mỹ tại Trung Quốc Burns nói họ đã đánh giá thấp sức mạnh khoa học và quân sự của Trung Quốc trong thời gian dài.

Ừ, điều đó cũng không bất ngờ. Như câu nói ‘không thấy được núi Lư Sơn thực sự vì đang ở trong núi’, họ thường nhìn Trung Quốc từ góc nhìn của mình mà bỏ qua sự kiên trì và bền bỉ trong chiến lược dài hạn của Trung Quốc.

Ông ấy nói tận mắt chứng kiến quân đội Trung Quốc mới hiểu được sức mạnh thực sự. Em nhớ đến câu xưa: ‘Kiến thức từ sách vở vẫn cạn, phải tự trải nghiệm mới hiểu rõ.’

Tốt lắm! Em liên hệ được câu đó chứng tỏ em đã hiểu tầm quan trọng của quan sát và trải nghiệm. Quân giải phóng dù lâu rồi chưa chiến tranh lớn, nhưng công nghệ, huấn luyện và chiến lược không hề tụt hậu. Xem thường vì '40 năm không đánh trận' thì quá nông cạn.

Ông còn nhắc đến tàu cao tốc và giáo dục của Trung Quốc, nhất là tỷ lệ sinh viên STEM cao hơn Mỹ rất nhiều. Có vẻ như hạ tầng và đào tạo nhân tài cũng là một phần sức mạnh quốc gia.

Đúng vậy. Binh lực không chỉ là vũ khí mà còn là mưu lược. Nếu không có nền tảng công nghệ, giáo dục vững chắc thì sức mạnh quân sự cũng chỉ là lâu đài trên mây. ‘Muốn làm tốt việc phải mài sắc công cụ’, ý là vậy.

Nhưng thầy ơi, em cũng nghĩ liệu việc người Mỹ bây giờ mới nhận ra điều đó có nghĩa là thái độ quốc tế với Trung Quốc sẽ càng phức tạp?

Em nghĩ đúng đấy. Thừa nhận thực lực không có nghĩa là thiện chí. Lịch sử cho thấy, người mạnh luôn gây kính nể và cũng bị kiềm chế. Chúng ta phải cảnh giác với môi trường bên ngoài, nhưng càng phải tự cường. Hãy nhớ Kinh Dịch nói: 'Trời vận động mạnh mẽ, người quân tử phải không ngừng tự cường.'

Em hiểu rồi. Nhận xét của bên ngoài chỉ là tấm gương, điều quan trọng nhất là bản thân ta có tiến bộ không.

Đúng vậy. Dù người khác công nhận hay không, sự phát triển của Trung Quốc nên lấy chiến lược dài hạn làm gốc, văn hóa và công nghệ làm đôi cánh. Đó mới là con đường cốt lõi.