Hôm nay trong văn phòng ai cũng đang bàn về một tin tức. Họ nói có một đại biểu Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc đề nghị bỏ “phân luồng sau kỳ thi vào trung học phổ thông”, đồng thời cấm các trường vì tỷ lệ lên học cao hơn mà khuyên học sinh từ bỏ kỳ thi này. Là giáo viên, tôi nghe xong khá sốc.

Tôi cũng thấy tin đó rồi. Người đưa ra đề xuất là hiệu trưởng Đại học Liêu Ninh, Yu Miaojie. Ông ấy cho rằng hiện nay ở nhiều nơi, việc “phân học sinh vào trường phổ thông và trường nghề theo tỷ lệ” đã biến thành một quy định cứng nhắc, như thể mới mười lăm mười sáu tuổi đã phải quyết định hướng đi của cả đời.

Đúng là có cảm giác như kỳ thi đại học bị đẩy lên sớm hơn. Có những học sinh thành tích bình thường thật ra vẫn chưa phát triển hết, nhưng chỉ vì một kết quả của kỳ thi vào trung học phổ thông mà bị phân vào trường nghề, nên phụ huynh cũng rất lo lắng.

Ông ấy còn nhắc đến việc hiện nay Trung Quốc đang ở giai đoạn then chốt của cạnh tranh công nghệ và nâng cấp công nghiệp. Nếu phân luồng học sinh quá sớm thì có thể ảnh hưởng đến nguồn dự trữ nhân tài của đất nước. Dù sao cũng có những em thuộc kiểu ‘chín muộn’, tiềm năng vẫn chưa bộc lộ hết.

Nhưng giáo dục nghề nghiệp cũng rất quan trọng mà. Trước đây chúng ta thường nói ‘mọi con đường đều dẫn đến thành Rome’. Nếu ai cũng chen vào trường phổ thông thì có phải lại biến thành một kiểu áp lực khác không?

Vì thế ý tưởng của ông ấy không phải là hạ thấp giáo dục nghề nghiệp, mà là đặt trọng tâm vào chương trình cử nhân nghề và các trường đại học kỹ thuật, để giáo dục nghề nghiệp có nhiều không gian phát triển hơn, thay vì để học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở bị phân luồng một cách bị động.

Trong bản tin còn nói rằng có những trường vì tỷ lệ lên học cao hơn mà ám chỉ học sinh có thành tích kém đừng tham gia kỳ thi vào trung học phổ thông, để số liệu thống kê trông đẹp hơn. Nói thật là tôi cũng từng nghe về hiện tượng này.

Đó chính là điều ông ấy đề nghị phải cấm. Giáo dục vốn nên cho mọi đứa trẻ cơ hội, chứ không nên biến thành một ‘trò chơi con số’. Về lâu dài, sự công bằng và quyền lựa chọn có lẽ còn quan trọng hơn một kỳ thi duy nhất.

Nghe anh phân tích như vậy, tôi thấy vấn đề này thật sự đáng để thảo luận kỹ. Có lẽ vấn đề thực sự không phải là bản thân việc phân luồng, mà là chúng ta quyết định tương lai của trẻ em vào lúc nào và bằng cách nào.