เมื่อกี้ผมเพิ่งเห็นข่าวบอกว่าพื้นที่ป่าปลูกของจีนมากเป็นอันดับหนึ่งของโลกแล้ว ผมยังสงสัยอยู่ว่า ในเมื่อต้นไม้มีมากขนาดนี้แล้ว ทำไมทุกปียังรณรงค์ให้ทุกคนปลูกต้นไม้อีก?

หลายคนก็มีคำถามนี้เหมือนกัน การมีพื้นที่เป็นอันดับหนึ่งไม่ได้แปลว่าทรัพยากรป่าจะอุดมสมบูรณ์มากจริง ๆ อัตราการปกคลุมของป่าไม้ในประเทศเราอยู่ที่ประมาณ 25% แม้ว่าจะเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่าจากเมื่อ 40 ปีก่อน แต่ค่าเฉลี่ยของโลกอยู่ที่ 31% และพื้นที่ป่าต่อคนก็มีเพียงประมาณ 30% ของค่าเฉลี่ยโลกเท่านั้น

เข้าใจแล้ว อย่างนี้ก็คือเมื่อดูจากภาพรวมอาจเหมือนมีมาก แต่ถ้าเฉลี่ยต่อคนแล้วจริง ๆ ก็ไม่ได้มากนัก ใช่ไหม?

ใช่เลย และการกระจายตัวก็ยังไม่สม่ำเสมอ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือกับภาคใต้มีป่ามาก แต่พื้นที่ภาคตะวันตกเฉียงเหนือ เช่น ทะเลทรายทาคลามากัน มีอากาศแห้งแล้ง ทำให้การเพิ่มพื้นที่สีเขียวยากมาก ดังนั้นในช่วงหลายปีมานี้ รัฐจึงผลักดันโครงการป้องกันทรายและแก้ปัญหาการแปรสภาพเป็นทะเลทรายมาโดยตลอด

ผมจำได้ว่าข่าวปีที่แล้วก็ยังบอกด้วยว่า พื้นที่รอบนอกของทะเลทรายทาคลามากันถูกล้อมด้วยพืชพรรณสีเขียวแล้ว เหมือนเอา 'ผ้าพันคอสีเขียว' ไปคล้องให้ทะเลทราย ฟังดูน่าทึ่งมากเลย

ใช่ แต่ยังมีอีกปัญหาหนึ่งคือ 'คุณภาพ' ของป่า ป่าปลูกจำนวนมากเป็นไม้ชนิดเดียวเพื่อให้โตเร็ว แต่ความมั่นคงทางนิเวศไม่ดีเท่าป่าธรรมชาติ พอเจอแมลงศัตรูพืชหรือสภาพอากาศรุนแรงก็จะเปราะบางกว่า

อย่างนี้ก็แปลว่าตอนนี้ไม่ใช่แค่ต้องปลูกต้นไม้ให้มากขึ้นเท่านั้น แต่ยังต้องปลูกอย่างมีหลักวิทยาศาสตร์มากขึ้นด้วย เช่น เพิ่มความหลากหลายของชนิดไม้ เพื่อให้ระบบนิเวศมีเสถียรภาพมากขึ้น

ถูกต้อง และมูลค่าของป่าก็ยิ่งเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ ด้วย นอกจากช่วยกันลม กันทราย และฟอกอากาศแล้ว ยังพัฒนาไปสู่อุตสาหกรรมอย่างเศรษฐกิจใต้เรือนยอดป่าและการท่องเที่ยวเชิงนิเวศอีกด้วย มีคนบอกว่าป่าไม่ใช่แค่ 'อ่างเก็บน้ำ' แต่ยังเป็น 'คลังทรัพย์' ด้วย

พอได้ฟังคุณอธิบาย ผมก็เข้าใจแล้ว การปลูกต้นไม้ไม่ใช่แค่การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับการพัฒนาเศรษฐกิจและทรัพยากรในอนาคตด้วย ดูเหมือนคำโบราณที่ว่า 'คนรุ่นก่อนปลูกต้นไม้ คนรุ่นหลังอาศัยร่มเงา' ก็ยังใช้ได้ดีจนถึงทุกวันนี้