เสี่ยวพาน คุณรู้ไหมว่า ในจีนมีคนจำนวนมากที่ไม่ไปตัดผมในเดือนอ้ายตามปฏิทินจันทรคติ

จริงเหรอ? ทำไมล่ะ? เพราะร้านตัดผมไม่เปิดหรือเปล่า?

ไม่ใช่หรอก คนพูดกันว่า “ถ้าตัดผมในเดือนอ้าย ลุงจะตาย” ก็เลยไม่มีใครกล้าไป

ฟังดูแปลกมาก ลุงเกี่ยวอะไรกับการตัดผมล่ะ?

จริงๆ แล้วในตอนแรกไม่ได้หมายถึง “ลุงตาย” แต่หมายถึง “思旧” หรือ “รำลึกถึงสิ่งเก่า” ซึ่งก็คือการคิดถึงราชวงศ์ก่อนหน้านั้น สมัยราชวงศ์ชิง ชาวฮั่นถูกบังคับให้โกนผม ดังนั้นการไม่ตัดผมในเดือนอ้ายจึงเป็นการแสดงความอาลัยถึงราชวงศ์หมิง

อ๋อ! งั้นก็เป็นเหตุผลทางการเมือง ไม่ใช่ความงมงาย! แล้วต่อมาทำไมถึงกลายเป็น “ลุงตาย” ได้ล่ะ?

เพราะในภาษาถิ่น การออกเสียงคล้ายกันมาก “思旧” จึงค่อยๆ ถูกเล่าผิดเป็น “死舅” ทำให้ความหมายเปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง

น่าสนใจมาก! เหมือนกับคำในเอกสารประวัติศาสตร์ที่พอเล่าต่อๆ กันไปแล้วความหมายก็เปลี่ยน แล้วสมัยนี้คนหนุ่มสาวยังทำตามธรรมเนียมนี้อยู่ไหม?

คนหนุ่มสาวจำนวนมากรู้ว่านี่เป็นการเล่าผิด แต่ก็ยังรอจนถึงวันที่สองของเดือนสองตามปฏิทินจันทรคติ หรือวันที่เรียกว่า “มังกรเงยหัว” แล้วค่อยไปตัดผม โดยมองว่าเป็นพิธีกรรมดั้งเดิมที่น่าสนุกอย่างหนึ่ง

ผมเข้าใจแล้ว ธรรมเนียมทางวัฒนธรรมต่อให้มีจุดเริ่มต้นจากความเข้าใจผิด ก็ยังสามารถกลายเป็นความทรงจำร่วมของทุกคนได้ น่าอัศจรรย์จริงๆ!