Tuần sau tôi sẽ đưa học sinh đi đón một nhóm sinh viên trao đổi quốc tế. Tuy tiếng Anh của các em đều khá tốt, tôi vẫn lo các em có thể hiểu lầm nhau khi trò chuyện.

Tình huống như vậy rất thường gặp. Nói đúng ngôn ngữ không có nghĩa là ý định chắc chắn được truyền đạt đúng. Trong các nền văn hóa khác nhau, cách thể hiện phép lịch sự, từ chối và sự quan tâm cũng khác nhau.

Lần trước, một học sinh nghe người bạn nước ngoài nói: “Bạn có thể suy nghĩ thêm,” nên tưởng rằng người kia thật sự vẫn đang cân nhắc. Mãi sau em ấy mới biết đó thực ra là một lời từ chối khá khéo léo.

Đúng vậy. Khi tôi dạy tiếng Trung, học sinh cũng thường cho rằng người Trung Quốc hỏi “Bạn ăn cơm chưa?” là đang dò hỏi chuyện riêng tư. Thực ra, nhiều khi đó chỉ là cách thể hiện sự thân thiện, chứ họ không thật sự muốn biết câu trả lời.

Nói như vậy thì học ngôn ngữ giống như đeo một cặp kính khác. Đằng sau cùng một câu nói có thể ẩn chứa những thói quen và giá trị hoàn toàn khác nhau.

Chính xác. Một số nền văn hóa coi trọng việc diễn đạt trực tiếp, trong khi những nền văn hóa khác quan tâm hơn đến việc giữ thể diện cho người khác. Khi hiểu được những điều này, chúng ta mới không chỉ dùng tiêu chuẩn của mình để phán xét người khác.

Vậy tôi sẽ không chỉ cho học sinh luyện giới thiệu bản thân, mà còn chuẩn bị một số tình huống dễ gây hiểu lầm để các em thảo luận xem nên phản ứng thế nào.

Ý tưởng đó rất hay. Chỉ cần các em sẵn sàng hỏi lại cho rõ trước, thay vì lập tức cho rằng đối phương bất lịch sự, thì buổi giao lưu này đã có ý nghĩa rồi.