Gần đây trong công ty mọi người đều nói về “nhận thức”. Có người nói việc tránh bị sa thải không chỉ phụ thuộc vào nỗ lực mà còn vào việc bạn có “nhận thức” cao hơn hay không.

Tôi cũng nghe từ này rất nhiều. Ban đầu nó là thuật ngữ tâm lý học, nhưng giờ nhiều người dùng để giải thích vì sao một người thành công hay thất bại.

Đúng vậy. Ví dụ AI phát triển rất nhanh, có người lập tức đi học cái mới, có người vẫn giữ nguyên. Kết quả là mọi người nói đó là “khoảng cách nhận thức”.

Cách nghĩ này cũng liên quan đến sự thay đổi của Trung Quốc trong những năm qua. Cùng thời đại, cùng cơ hội nhưng kết quả của mỗi gia đình lại rất khác, nên người ta tin hơn rằng “nhận thức quyết định lựa chọn”.

Sếp công ty tôi cũng thường nói không chỉ làm việc mà còn phải nhìn vấn đề ở tầm cao hơn. Một số đồng nghiệp sau giờ làm còn đọc sách, xem tin ngành để nâng cao “nhận thức”.

Nhưng nếu coi mọi thất bại của người khác là do “thiếu nhận thức” thì tôi thấy không công bằng. Đôi khi không phải do không cố gắng mà là môi trường thay đổi quá nhanh.

Đúng vậy. Tôi có một người bạn làm việc rất chăm chỉ nhưng khi công ty thay đổi kinh doanh, anh ấy vẫn bị sa thải. Sau đó có người nói anh ấy “thiếu nhận thức”, khiến anh ấy rất buồn.

Vì vậy tôi nghĩ “nhận thức” có thể giúp chúng ta tự nhìn lại bản thân, nhưng không thể là câu trả lời cho mọi thứ. Chỉ nhìn vào “nhận thức” dễ khiến vấn đề phức tạp trở nên quá đơn giản.